| تبليغات | X |
کامهیان گرینگتره؟!!
بوومهلهرزهکهی وان و، بهرژهوهندییه سیاسییهکانی تورکیا
له ساتهوهختێکدا که بوومهلهرزهیهکی ههژێنهر دار و پهردووی چهند ناوچهیهکی تورکیای وێران کردووه و لێقهوماوانی ئهو ناوچانه، جگه له دهرد و ئازارهکان و کاولکارییهکانی بوومهلهرزهکه، خهریکه بهرهوڕووی ئازاری سهرما و سۆڵهش دهبنهوه، هێزه سهربازییهکانی تورکیای فاشیی ناتوانن بۆ چرکهساتێک بهرژهوهندییه سیاسییه نامرۆفانهکانیان له بیر بکهن و گیفهی فڕۆکهکانیان بوهستێنن. دیاره لای وڵاتانی فاشیستی وهکوو توریا گیان و ماڵی هاووڵاتییانی خۆشیان به لاوه گرینگ نییه و گرینگ بهدهستهێنانی ئامانجێکی ساتهوهختییه، تهنانهت ئهگهر ئهو ئامانجهش ناڕهوا بێت. دهبێ ئهو ویژدانه له کوێ نووستبێت که دیمهنه دڵتهزێنهکانی وان و ناوچهکانی تری تورکیا ببینێت و ههنبانهیهکی ڕازێنراو به دیمۆکراسیهت و ئاشتیی و دادپهروهریی دابێته بن باڵی و وشهی بریقهداریشی تێ ئاخنیبێت و له ههمان کاتیشدا بیر له بوردمانی ناوچهیهکی تر بکاتهوه و کارهساتێکی تری مرۆیی بخولقێنێت؟!!
تا بانو وێت مدران، بانو یۆتهری نهتلنی...؟!!
گهرهکمهن بهبێ پێشهکیی و درێژداڕیی بلوو سهرو باسهکهیم. دیارهن گهرهکم نییهن وتارێوه ئهدهبیی یان زل و زهبهلاح بنویسوو، تهنیا گهرهکمهن پێسه یاداشتێوه یان دهردهدڵێوه چهنی بڕێ جه ئازیزه قهڵهم به دهسهکا ههورامانی کهروو. ماوێوه ههن جه وێبلاگ و نویسیا جۆراوجۆرهکانه ئی قسێ بیێنه به مۆده و ماچا «تا بانو وێت مدران، بانو یۆتهری نهتلنی...؟!!» فره چهنیی وێم سهنگوسووکم کهرد بزانوو داخۆ ئی دوه بانێ کامێنێ که مشۆ یۆشا بتلیۆ و ئهوی تهریشا نهتلیۆ. یا با پرسیارهکێ پێسه ئاراسته کهروو که پچی ئی بانێ مشۆ بتلیا؟ یا مشۆ کامشا بتلیۆ؟ یا پچی جیاوازیی کهرمێ و ههوڵ نهدهیمێ ههر دووی تلنمێ؟ با کهمێوتهر بلمێ قووڵایی باسهکهیره و بزانمێ ئی دوه بانێ مشۆ چهنیی تلیا؟ بهڵام گهرهکیچم نییهن فره بلوو دلێ قووڵایی باسهکهیره و با ههر پێسه دوێ قسێ دۆسانێ و برایانێ و (پێسه قهدیمیێ ماچا مهجلسیێ) قسهکاما کهرمێ. مشۆ تاکی ههورامی چی یاوابو ئا یاگێ، ئی بان و ئهو بان کهرۆ و سۆح تا وێرهگه باسو بان تلنای کهرۆ و وێرهگهوهخته یاوابۆ و بانهکهیچ هێشتا نهتلیابۆ. با بهونهوه سهرو «بان»هکهو وێما. به داخهوه فرێوه جه قهڵهم به دهساو ههورامانی(ئاننه من سهرنجم دابۆ و کهوتهبۆ وهرو چهمام) هاتوهاوارشانهن که ههورامی فهوتیا و زوانهکهما بهینهنه شی و بیاودێ دادماره و... بهڵام ههر ئا قهڵهم به دهسێ (ڕێز و حورمهتیچم ههن پهیشا، تا ئیسه وێشا هیچ دهقێوه ئهدهبیی گهورهشا پێشکهش به بارهگاو ئهدهبو ههورامی نهکهردهن(یا ڕهنگه کهردهبۆشا و من چهمو بهسیرهتیم نهبۆ و نهدیهبۆم). بهڵام ئانه ڕاسیی بۆ، ئهدهبی ههورامی تا ئیسهیچه نهتاوانش بهرههم یان دهقێوه گهوره بهرههم بارۆ، که بتاوۆ شانه بدۆ شانو ئهدهبو براکانما جه بهشه جیاجیاکاو کوردستانیهنه. من حهز نمهکهروو چی بارهوه قسێ کهروو و، ئانه لازم بیهبۆ ڕهنگه به پهرشوبڵاوی چی لا و چهولاوه واتهبۆم. بهڵام پێشنیارێوهم ههن پهی ههر ئا قهڵهم به دهسه ئازیزا که ساڵ دوانزه مانگ هاوار و داد و بێدادشانهن که ههورامی فهوتیا و پڕووزیا و سۆچیاو... با ههر ئا وزه و ئینرژییه پهی ئی قسه دووباره و سهدبارانه خهرجش مهکهرا، خهرجو بهرههم ئاوردهو دهق و بابهتی ڕێکوپێکیش کهرا و لاپهڕێوه به ئهدهبو وهڵاتهکهیشا زیاد کهرا. چوونکه ئی جۆره قسێ و تهنانهت ئی قسێچه من چێگه مهکهرووشا، قسێ ڕۆیهنێ و یهک دانهشا نمهلا دڵێ لاپهڕهکاو ئهدهبو وهڵاتهکهیما. مادام پاسهنه با ههوڵو خولقنای دهقی بدهیمێ. ههوڵ بدهیمێ شێعرێ ئارۆیانێ و داستانهی ئارۆیانێ و به گردین ئهدهبی ئارۆیانه خولقنمێ. فرهیچ نهلمێ تانوپۆو ئانهیهره خهریکو تلنای کام بانیهنمێ و خهریکو ناونای بانو کێنمێ.
ئینهیچه واچوو که ههورامی جه فهوتیاینه نهمهنهن و ئهگهر کهرهکم بۆ سهلهمنووش که ههورامی پێویستش به شیوهنکهر و پهرسهکهری نییهن، مشۆ باسێوه دوور و درێژ بووزوو وهرو چهمو وهردهنگی، که ئی یاداشته کورته یاگێش نییهنه. به چند هۆی جیاوازێ ههورامی نهک تهنیا نمهفهوتیۆ، بهڵکوو تازه خهریکهن ڕاو وێش پێدا کهرۆ و سهره دلێ سهرانه بهر بارۆ. مادام پاسهنه با به گردێماوه ههوڵ بدهیمێ پهیش و گهورهتهر و دهوڵهمهندتهرش کهرمێ، بهڵام نهک به شیوهن و ڕۆ ڕۆ و چهمهریی گێڵنای. ههر کهسهو وهرو وێشهنه کار کهرۆ و منهته به خهڵکیچ نهورهشۆ. شهڕیچ به خهڵکی نهورهشۆ. کێ مهردو مێدانیهن قۆڵێ ماڵۆوه و کارو وێش کهرۆ.
ئومێدوارهنا ئا شهڕه قهڵهمه و ئا شهڕه قسێ وهشێ بیێنێ و هێشتای به قهوڵو فارسهکا نه به دارهن و نه به بارهن، با کهیخاگهریی خهڵکی نهکهرمێ. «دماڕۆ» گهورهتهرین دادوهرهن و «مێژوو»یچ چادی گهورهتهرهن و حوکمو گردی دهسنیشان مهکهرۆ. ئی قسێ کهردێم، ئومێدوارهنا (لای کهم پهی وێم)، دماقسێم با چی بارهنه و، ئی جارهکه جیای ئانهی بهیمێ شهڕ به خهڵکی بوورهشمێ و منهته بنیهیمێ سهرو خهڵکی و وێما به کهیخاو خهڵکی بزانمێ، به دهقێوه یان بهرههمێوه خاس و ڕێکوپێک بهیمێ مێدان و ئا برا ئازیز و وهشهسیایچمه که ڕهنگه بڕێوهشا بزانا چهنی ئادیشامهن، وهخت و قهڵهمه و ئێنرژیشا نهفهوتنا و کارێ پاسه عالێ کهرا که بتاوی دماڕۆنه پێسه دهقی ئهدهبیی یان دهقێوه سهرکهوتهی مامهڵهشا چهنی کهری.
افسوس هر کاری کردم تا مردم بفهمند . . . اما خنديدند !!! (چارلی چاپلین)
اپیکور، فیلسووف یونانی، میگوید: «بيشتر مشکلات ما، ناشی از فعالیتِ بی هدف ماست».
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
به باور من ستونهای بنای گفتمان در شهر ما آنقدر سست و لرزان هستند که نمیتوان به راحتی به آنها پناه برد و بتوان ابراز عقیده کرد. هرگز نخواسته ام خود را درگیر جنجالهای اینترنتی نمایم، اما این دنیای مجازی، چنان شرایطی فراهم نموده است که هر کسی با هر عنوانی (حقیقی یا مستعار) به آن راه یافته و در آن به داستان سرائی میپردازد و از هر دری سخنی میگوید؛ از اندیشمندان و دانایان و فرهیختگان گرفته، تا بیخبرانِ خفتهِ بر کرسیهای بیخبری و بیدردی.
شاید این آخرین باری باشد که در فضای مجازی اینترنت پاسخ برخی شبهات را میدهم؛ چرا که عزیزانی هستند چون کاسه ی داغتر از آش به نظر میرسند و گویی که ما از سیاره دیگری آمده ایم و قصد جان و مال و فرهنگ و ادبیات آنها را داریم. به این عزیزان میگویم که اگر بیش از شما «کرد» و «ههورامی» نباشم، یقینا کمتر نیستم. با توجه به علاقه ای که به ادبیات دارم، حدود 17 سال پیش به فکر تدوین امثال و حکم ههورامی، شبیه امثال و حکم دهخدا افتادم و شش دفتر آن نیز آماده شد و اگر ناتمام نمی ماند، بسیار حجیمتر از امثال و حکم دهخدا میشد. سالها پیش، دوبیتی های «باباطاهر همدانی» را به ههورامی ترجمه کرده بودم. سالها پیش، ترجمه «مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری» را به ههورامی آغاز کردم که بخش اعظم آنرا هم تمام کرده بودم. سالها پیش ترجمه «گلستان سعدی» به هه ورامی را آغاز کردم و بخشهایی از آن را نیز به پایان رساندم. سالها پیش ترجمه «غزلیات مولانا شمس تبریزی» را به ههورامی آغاز کردم که البته ناتمام ماند و دلایل شخصی آن ناتمام ماندنها، در اینجا قابل بیان نیستند.
درباره مشکلات ادبی و فرهنگی و هنری هورامان زیاد بحث نمیکنم، اما دوستانی که مایل هستند میتوانند نگاهی به شماره 16مجله «ههورامان» بیاندازند. در آنجا به تفصیل، به آسیب شناسی مسائل ادبی و فرهنگی هورامان پرداخته ام. حال، گیرم که به قول برخی دوستان، بنده اصالت خویش از دست داده باشم، آنهایی که سنگ هورامان را به سینه میزنند، برای هورامان چه کرده اند و چه میکنند؟؟
در ادامه، پاسخهای کوتاهی به برخی از دوستان میدهم و امیدوارم با تفکر و تعمق بیشتری، مسائل را دنبال نمایند.
در خصوص کوتاه نوشته ی «ههورامی یا سۆرانی...» منتشر شده در سایت کۆمهکاڵ، درپاسخ به چند نکته از عزیزانی که لطف کردند و نظرات خود را مرقوم فرمودند، قبل هر چيز، از همه آنهایی که احساسی در اين زمينه در دل دارند و رغبت خود را به بحث و گفتگو نشان داده اند سپاسگذارم؛ اما باید عرض کنم بخش بسیار زیادی از آنچه در دل دارم نگفته ام، چون در حوصله این سایت و خوانندگان آن نیست. اما چرا مستندتر حرف نزنیم؟ چه کسی گفته تا 100 سال پیش زبان رسمی کوردی، ههورامی بوده است؟ زبان رسمی در کدام منطقه؟ زبان رسمی با کدام آثار نثر موجود؟! آیا بجز مناطقی کوچک از سرزمین اردلانها آنهم در یک برهه ی تاریخی، و همچنین در هورامان خودمان(آنهم فقط به صورت شعر)، در کجای این چند صد هزارمربع خاک کردستان، زبان رسمی، ههورامی بوده است؟ آيا بجز اشعار هجایی، در چه زمينه ای دیگر به این لهجه، کار کتابت انجام میشده است؟ همان مولوی و ... که به آنها اشاره فرموده اند، جز شعر 10 هجایی چه نوشته اند؟ وقتی پای نثر به میان می آید، همه از زبان فارسی و عربی استفاده کرده اند. بسیاری دیگر مثل مولانا خالد شهرزوری پا را از سرودن شعر که فراتر گذاشته اند، مکتوبات خود را به فارسی و عربی نوشته اند.
اینکه گروهی مانند یارسانها یا برخی مناطق دیگر، از لهجه هوارمی برای ثبت اشعار خود استفاده کرده اند، با رسمی بودن یک زبان مغایرت زیادی دارد. گویا دوستان، خود واژه ها را اشتباه می یابند و تفسیر میکنند. و اینکه چرا بنده به زبان رسمی مملکت خود(فارسی) نمی نویسم، چون توانایی خود را بیشتر در زبان کُردی می بینم نه فارسی؛ در ضمن کُردی نوشتن ارتباطی به قبول نداشتن زبان فارسی ندارد. موضوع جالبی که باید عرض کنم اين است که تاکنون چندین مطلب کُردی در سایت کۆمهکاڵ منتشر کرده ام، اما حتا يک نظر روی آنها نداده اند. چرا؟! چون به سۆرانی نوشته شده اند. منظورم این نیست که چرا نظر نداده اند؟ آن مطالب(چه ضعیف چه قوی) قبلا در نشریات معتبر چاپ شده اند؛ منظورم این است که به طور کلی دغدغه ی زبان کُردی در شهر ما وجود ندارد یا بهتر است بگویم بسیار کمرنگ است، در حدی که تابحال نتوانسته ایم پلی ارتباطی میان خود و دیگر شهرها و نویسندگان و روشنفکران برقرار نمائیم و بتوانیم پا به پای آنها آثاری درخور و شایسته، به جامعه ارائه دهیم. می خواهم بگویم ستیز آن دسته از عزیزانی که قبلا بحثشان را کردیم، به حدی است که حتی حاظر به خواندن یک مطلب کُردی نیستند[احتمالا مطالب ههورامی را هم شامل شود] اما به محض اینکه یک مطلب فارسی را دیدند، شروع به گرز و گوپال زدن میکنند. آیا این ضعف فرهنگی نیست؟ آیا این گریز از هویت خود نیست؟
با افرادی برخورد داشته ام که حاضرند مطلبی را به فارسی بخوانند اما حاضر نیستند آنرا به کُردی بخوانند، چونکه فارسیِ آن را بهتر میفهمند. اما این دلیل خوبی برای ستیز با سورانی و تقویتِ ههورامی نیست.
بنابراین شاید این جدالها بیهوده به نظر برسند، اما بیهودگی آن بیشتر ناشی از نداشتن یک انگیزه قوی برای تعریف خود است. فردی که در طول عمر خود کتابی درباره کرد (چه ههورامی چه سورانی) نخوانده است معلوم است که در یک دور باطل میچرخد و میچرخد و این بیهودگی ها را هم باعث میشود.
بحث بر سر تسلیم شدن و نشدن نیست؛ اما باید این واقعیت (هرچند تلخ) را پذیرفت که لهجه ههورامی، طی یک پروسه تاریخی، سیاسی و اقتصادی عملا به حاشیه رانده شده و دیگر بار توان قد علم کردن ندارد. شاید روزگاری زبان ادبی یا بهتر بگویم زبان شعر در نقاطی محدود در کردستان بوده است، اما حتا آن کارکرد خود را نیز از دست داده است و قدرت آنچنانی از خود نشان نمیدهد و شاید بار دومی هم برای خودنمائی در کار نباشد.
واقعیت این است که نمیتوان با شعر ده هجایی به جنگ زبانی(لهجه ای) رفت که بیش از 60 کانال رادیویی، تلویزیونی و ماهواره ای در اختیار دارد و شبانه روز برنامه هایش را به آن زبان پخش میکند. نمیتوان با شعر و گاه گاهی مقالات پراکنده به جنگ قدرتی رفت که بیش از 450 روزنامه و هفته نامه و ماهنامه منتشر میکند و ماهیانه چه ندین هزار کتاب در زمینه های مختلف علمی، ادبی،سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و... منتشر میکند. شمار کتابهای منتشر شده به ههورامی، شاید به 10 کتاب هم نرسد (که نمیرسد) منظورم کتب نثر است نه شعر؛ امروزه با شعر نمیتوان به جنگ فلسفه و اقتصاد و سیاست و فرهنگ و ادبیات رفت. شعر دیگر آن سلاحی نیست که در عصر کامپیوتر و اتم و تکنولوژی، بتوان به کمک آن به بیان اندیشه ها پرداخت. حتی شعر ما هم آنگونه که باید و شاید راه درستی را در پیش نگرفته است.
درصد بسیار بالایی از ذهنیت ما هنوز بر روی اشعار 10 هجایی متمرکز است؛ شعری که وصف طبیعت و کوه و درخت و گل و گیاه و کبک و بلبل و اسامی روستاهای هورامان در مرکز تفکر آن قرار دارد. آیا چند شاعر نوپرداز اورامی داریم که بتوانند پابه پای شعر معاصر کردی ، فارسی و دیگر ملتها پیش بروند؟ چند شاعر نوپرداز اورامی داریم که شعرهایشان برای عموم قابل فهم باشند؟ مسلما آنقدر انگشت شمارند که شاید نشمردنشان بهتر باشد. چرا؟ چون هنوز ذهنیت عموم بر روی شعری متمرکز است که سالیان سال است با آن خو گرفته است. هنوز شعری را میپسندد که خطوط رایج را نشکسته باشد . شعری که سهل الوصول و به آسانی دست یافتنی باشد.
خودباختگی این نیست که به لهجه مادری نوشته نشود، خودباختگی این است که یک زبان دیگری به زبان خود ترجیح داده شود. همچنانکه همه میدانیم، زبان کردی متشکل از چهار لهجه اصلی است که اکنون چه بخواهیم و چه نخواهیم دو لهجه آن به صورت رسمی استفاده میشوند که اغلب کارها را به این دو گویش انجام میدهند و شاید علم کردن لهجه سومی آنقدر ضرورت نداشته باشد و فقط وضع را از همینی که هست بغرنج تر میکند.
دوست دارم این واقعیت را بیان کنم که تا چند سال پیش، خیلی از ماها «لک»ها و «کلهر»ها(ی به ویژه کرماشان) را کُرد به حساب نمی آوردیم، اما امروزه همان همزبانهای عزیزمان، بسیار از ههورامیها جلوتر افتاده اند. تعداد کتابهایی که در چند سال اخیر چاپ کرده اند و مجلات و روزنامه هایی که منتشر کرده اند و الان هم منتشر میکنند، قابل مقایسه با کتابها و نشریات ما ههورامیها نیست. آنها خیلی کمتر از ما حرف زدند و شعار دادند، اما بیشتر از ما کار کردند. ههورامان ما در هفته 2 ساعت برنامه به این زبان ندارد در حالیکه آنها چندین ساعت برنامه و حتا کانال مستقل ماهواره ای دارند که البته کاری به محتویات برنامه هایش نداریم. البته به میان کشیدن این موارد نه تنها از روی غرض ورزی نیست بلکه از صمیم قلب احساس خوشحالی میکنم که بخش دیگری از همزبانان عزیزمان به فکر تقویت بنمایه های فرهنگی و ادبی خود افتاده اند و در حال بازیابی آن هویتِ تا حدودی از دست رفته هستند. بنابراین آیا بهتر نیست ما نیز کمتر حرف بزنیم و بیشتر عمل کنیم؟ من به نوبه خود، دست تمام کسانی را میبوسم که حتی نقطه ای به فرهنگ و ادبیات این مرز و بوم بیفزایند؛ اما نقطه ای که ما را به سرخط دیگری هدایت نماید. نقطه ای که منجر به ایجاد پاراگرافی جدید شود.
اما در جواب آن دوست عزیزی که نصیحت به یادگیری خواندن و نوشتن کردی فرموده بود، باید خدمتش عرض کنم عزیز دلم! شما که اصلا در باغ نیستید، چرا خودتان را وارد معرکه میکنید؟ از طرز نوشته تان معلوم است نوجوان یا احتمالا جوانی هستید که شاید هنوز به دنیا نیامده باشید که حقیر، شعر و مقالات کردی خود را در نشریات وقت به چاپ میرساندم؛ وقتی از فعالیتهای ادبی شهر خود بی خبر هستید، پس چگونه و با چه معیاری سفارش به یادگیری خواندن و نوشتن کردی میکنید؟؟؟؟؟؟!!!!!!!!. اگر به فراگیری زبان و ادبیات فارسی اشاره میکردید جای خود داشت.
اگر کاری کرده ام منّت بر کسی ندارم، چرا که به خاطر دلم و به خاطر علائق شخصی خود نوشته ام و هرگز در پشت هیچ تریبونی حاضر نشده ام، زیرا هرگز به دنبال کف زدن و هیاهو و تحسین و تمجید تماشاچیان نبوده و نیستم. در خلوت خود، اگر توانستم به کارهای ادبی خود ادامه میدهم، وگرنه نمیخواهم برای کسی عامل سردرد باشم.
امیدوارم به سطحی از حرمت نهادن به همدیگر برسیم که اگر یار شاطر نباشیم، لااقل بار خاطرنباشیم.
************
چنان با نیک و بد سرکن که بعد از مردنت، عرفی! مسلمانت به زمزم شوید و هندو بسوزاند
*یادآوري: در هر کجای این نوشته، در ارتباط با لهجه های زبان کُردی، نامی از «زبان» برده شده است، منظور همان لهجه است، نه زبان.
ههورامی یا سۆرانی...؟! ...
فرشید شریفیbaran1356@gmail.com
نوشتار پیش روی، یک مقاله فاخر و بلندبالای ادبی نیست، بلکه صرفا نوعی درددل با دوستانی است که خواسته یا ناخواسته، له یا علیه مقوله ای قلمفرسایی یا بهتر است بگویم زبان فرسایی می کنند. امیدوارم کلمه زبانفرسایی، احساسات کسی را جریحه دار ننمایید، اما این واژه را بدین منظور به کار می برم که دوستانی هستند که دایما بر سر موضوع مورد بحث ما یعنی نوشتن به سورانی یا هورامی؟؟!!، در حال جدل با به قول معروف مخالفان خود هستند. اما براستی این قضیه سورانی یا هورامی نوشتن، که عده ای سرسختانه آنرا دنبال می کنند و حتا گاهی اوقات به بدگویی و ناسزا گفتن به این و آن می انجامد، چه هدف کور یا برنامه ریزی شده ای را پیگیری مینماید؟. در همه کشورهای دنیا رسم معمول برآن بوده که یک زبان یا لهجه خاصی را به عنوان زبان رسمی یا زبان مکتوب و ادبی در نظر گرفته اند و تمام مکاتبات اداری، دیپلماتیک و ادبی خود را با آن زبان انجام میدهند و شاید هرگز کشمکشهای از نوع ما را نداشته باشند. در همین ایران ما چندین قرن است زبان فارسی به عنوان زبان رسمی انتخاب شده است و تمامی امور به این زبان انجام میشود و کسی هم هیچ اعتراضی ندارد. آیا امروزه یک خراسانی یا یک یزدی یا یک شیرازی، بر سر اینکه لهجه محلی او به عنوان زبانی برای نوشتن یا امور اداری مورد استفاده قرار نمیگیرد، کوچکترین حقی برای اعتراض، به خود میدهد؟ فرض بر این است که باشند کسانی که باطنا چنین اعتراضی داشته باشند، اما در عمل همه زبان فارسی رسمی را پذیرفته اند و کسی با آن مشکلی ندارد. اما این قضیه در هورامان و به ویژه در پاوه داستان دیگری دارد و جالبتر از همه این است کسانی که سنگ هورامی نوشتن را به سینه می زنند، یا اصلا اهل قلم و به اصطلاح نویسنده یا شاعر نیستند، یا اگر هم هستند اهل کار و تلاش نیستند و آثار قابل توجهي از آنها منتشر نمیشود. دوست دارم صادقانه به این عزیزان بگویم شما به جای اینکه اینهمه جار و جنجال بپا کنید و فغان وای هورامان و وای زبان هورامی سر بدهید، آستین همت را بالا زده و توانمندیهای زبان هورامی را به اثبات برسانید. من نمیگویم هورامی توانمند نیست، میگویم اگر هست آنها را به منصه ظهور برسانید. یقین داشته باشید که آنهایی که به قول شما سورانی زده هستند، یا سورانی را خدای خود میدانند، لابد دغدغه خاص خود را دارند و نمیتوان کسی را ملزم به نوشتن به زبان یا لهجه خاصی کرد. شاید بتوانم شخص خودم را مثال بزنم؛ من تا به حال انگیزه ای قوی برای هورامی نوشتن نداشته ام و تا این لحظه هم ندارم. به زبانی که راحت هستم مینویسم؛ حتا تا به حال انگیزه ای برای فارسی نوشتن نداشته ام و حالا نیز ندارم؛ شاید از نوع و سبک این نوشتار پیش رویتان هم بتوانین حدس بزنید که چرا به فارسی نمی نویسم. بنابراین بی انصافی و در عین حال بسیار مغرضانه است کسی را وادار به کاری نمایند که توانایی انجام آنرا ندارد. زبان و فرهنگ، مقوله ای بسیار پیچیده است که هیچ کسی نمیتواند به بررسی و کنکاش تمام زوایای آن بپردازد. شاعر کار خود را میکند، نویسنده کار خود را و همچنین نقاش، روزنامه نگار، داستان، رمان نویس و ... به همین ترتیب.
بسیاری را میشناسیم تنها افتخار کُرد بودنشان پوشيدن لباس کُردی است؛ بسیاری را میشناسیم افتخارشان گوش دادن به صدای فلان خواننده هورامی است که شاید امروزه یک هزارم جامعه، به صدایش گوش نمیدهند. بسیاری را میشناسیم که کارشان ستیز با سورانی نوشتن است، اما خود قدمی در راه خدمت به زبان و فرهنگشان برنمیدارند؛ قریب به اتفاقشان هم بیدهایی هستند که با کوچکترین بادی از پای در می آیند. بسیاری از آنها همانهایی هستند که در پشت نقابهای دروغین و با نامهای مستعار در سایتها و وبلاگها به سخن پراکنی میپردازند. فرد صاحب نظر و صاحب اندیشه، نیازی به نام مستعار ندارد. کسی اگر حرفی برای گفتن دارد و این توان را در خود میبیند که اظهار نظر کند، باید شهامت آنرا داشته باشد بدون پرده و رودررو نظراتش را بیان نماید. خود من با بسیاری از این اتهامات روبرو شده ام و تا بحال حتا یک نفر رودرو و شفاف در این مورد با من بحث نکرده است و همه در پشت نقابهای خودساخته و با اسمهای ساختگی و جعلی، در سایتها، تیغهای نه چندان برّان و نیشهای نه چندان تیز خود را نشان می دهند. امیدوارم هر کسی راه خود را برود و به توان و قابلیتهای دیگران هم احترام بگذارد و باشد که نقطه پایانی بر این بحثهای بیهوده گذاشته شود. پیشاپیش از تمام کسانی که شاید از این نوشتار رنجشی به دل گرفته باشند عذرخواهی میکنم و آماده ام هرگونه سوءتفاهمی را برطرف نمایم. با سپاس.
يان مهفڕه یان که فڕیت مهنیشهرهوه،
ههموو نیشتنهوهیهک دۆڕاندنه
دۆڕاندن،شوعلهی مۆمێک بهسه بۆ فڕین،
گهر نیشتنهوهی باڵندهکان
نهبوایه مرۆڤ به ئاسانی له فێڵهکانی راو نهئهگهیشت...
|
|
خوێندنهوهیهکی
ئێوارهی پهروانهی بهختیار عهلی
ئێوارهی خهونهكان، یان له دایكبوونی خهونێكی تر
ئهوهی نهتوانێت خۆی
بنووسێتهوه،ناتوانێت ئهویدی
بخوێنێتهوه
حهکایهتی کتێبهکانی من وشۆڕش جوانڕۆیی
ئهم بابهته ساڵی 2006 و 2007 بۆ زۆر کهس و شوێن و ناوهند و گۆڤار نێردراوه بهڵام به داخهوه وهکوو پێویست کهس به دهنگییهوه نههات و تهنانهت ئهوانهش لافی رۆشنبیریی لێ دهدهن مقهیان لێ نههات،بهڵام با بۆ مێژوو ههر بمێنێتهوه و ههمیشهش مانگ له پشت ههوردا نامێنێتهوه.ئهڵبهته سوپاسی ئهو کهسانه دهکهم که به نامه هاوسۆزی خۆیان دهربڕیوه و تهنانهت ههندێکیان ههر ناناسم و سوپاسی ههڵوێستیان دهکهم.
